Homiladorlikda ikki kishi uchun ovqatlanish kerakmi?
«Homilador ayol ikki kishi uchun yeyishi kerak» degan ibora ko‘pincha porsiyani ikki barobar oshirish deb tushuniladi. Aslida homiladorlikda ovqatning miqdoridan ko‘ra sifati, xilma-xilligi va ona ehtiyojiga mosligi muhimroq.
Bola o‘sishi uchun energiya va oziq moddalar kerak, ammo bu ehtiyoj birdaniga ikki hissa bo‘lmaydi. Ortiqcha ovqatlanish ko‘ngil aynishi, jig‘ildon qaynashi, ortiqcha vazn yig‘ilishi va homiladorlik diabeti xavfini oshirishi mumkin. Juda qattiq cheklash esa ona va bola uchun zarur moddalarning yetishmasligiga olib keladi.
Kaloriyaga ehtiyoj trimestrlar bo‘yicha qanday o‘zgaradi?
Birinchi trimestrda ko‘pchilik ayollarga katta qo‘shimcha porsiya kerak bo‘lmaydi. Ikkinchi va uchinchi trimestrlarda bola tezroq o‘sgani uchun energiyaga ehtiyoj asta-sekin ortadi. Biroq aniq miqdor ayolning homiladorlikdan oldingi vazni, bo‘yi, jismoniy faolligi, egizak homiladorlik va tibbiy holatiga bog‘liq.
Shuning uchun internetdagi bitta kaloriya raqamini hamma uchun qo‘llash to‘g‘ri emas. Qo‘shimcha energiyani shirin ichimlik yoki pishiriqdan emas, oqsil, sabzavot, meva, butun don va foydali yog‘larga boy mahsulotlardan olish ma’qul.
Oqsil nima uchun kerak?
Oqsil bolaning to‘qimalari, yo‘ldosh va onadagi qon hajmi ortishi uchun zarur. Go‘sht, baliq, tuxum, sut mahsulotlari, loviya, no‘xat, yasmiq, tofu va yong‘oq oqsil manbalari bo‘lishi mumkin. Har bir asosiy ovqatga oqsil manbaini qo‘shish to‘qlikni uzoqroq saqlaydi.
Go‘sht va tuxumni yaxshi pishirish, xom sut mahsulotlaridan saqlanish va baliq tanlashda simob miqdori bo‘yicha mahalliy tavsiyalarga amal qilish muhim.
Temir va foliy kislotasi
Homiladorlikda qon hajmi oshgani uchun temirga ehtiyoj ortadi. Qizil go‘sht, parranda, dukkakli mahsulotlar va temir bilan boyitilgan yormalar foydali. O‘simlik temiri C vitaminiga boy sabzavot yoki meva bilan yaxshiroq so‘riladi.
Foliy kislotasi bolaning miya va umurtqa rivojlanishida muhim. Uni homiladorlikdan oldin va dastlabki haftalarda qabul qilish ayniqsa ahamiyatli. Ko‘kat, dukkakli va boyitilgan mahsulotlar folat beradi, lekin shifokor prenatal vitamin tavsiya qilishi mumkin. Qo‘shimcha preparat dozasini o‘zingiz oshirmang.
Kalsiy va suv
Kalsiy bolaning suyak va tishlari rivojlanishiga yordam beradi. Sut, qatiq, pishloq, kalsiy bilan boyitilgan o‘simlik ichimliklari, ayrim baliq va ko‘katlar manba bo‘la oladi. Sut mahsulotini iste’mol qilmaydigan ayol muqobil manbalarni shifokor yoki dietolog bilan muhokama qilishi kerak.
Suv qon aylanishi, ich qotishini kamaytirish va umumiy holat uchun muhim. Chanqoq, siydik rangi, ob-havo, qusish va jismoniy faollik ehtiyojga ta’sir qiladi. Shirin ichimliklar suv o‘rnini bosmaydi. Shish paydo bo‘lsa, suyuqlikni o‘zboshimchalik bilan keskin kamaytirmang.
Toksikozda qanday ovqatlanish mumkin?
Ko‘ngil ayniganda oz-ozdan, tez-tez ovqatlanish, ertalab turishdan oldin quruq pechenye yoki non yeyish, kuchli hidli va juda yog‘li taomlarni vaqtincha cheklash yordam berishi mumkin. Sovuqroq taomlar ba’zan osonroq qabul qilinadi.
Agar suv ham turmasa, siydik kamaygan, bosh aylanishi yoki vazn yo‘qotish bo‘lsa, bu oddiy toksikozdan ko‘ra jiddiyroq bo‘lishi mumkin. Bunday vaziyatda suvsizlanishni davolash uchun tibbiy yordam kerak.
Vaznni qanday nazorat qilish kerak?
Sog‘lom vazn qo‘shish diapazoni homiladorlikdan oldingi tana vazni indeksiga va bolalar soniga bog‘liq. Faqat tarozidagi raqamga qarab dieta boshlamang. Shifokor vazn dinamikasini, shish, qon bosimi, bolaning o‘sishi va tahlillar bilan birga baholaydi.
Juda tez yoki juda sekin vazn o‘zgarishi tekshiruv uchun sabab bo‘lishi mumkin. Maqsad — «ideal» ko‘rinish emas, ona va bola uchun yetarli, barqaror ovqatlanish.
Qachon dietolog yoki shifokor kerak?
Homiladorlik diabeti, kamqonlik, buyrak yoki oshqozon-ichak kasalligi, oziq-ovqat allergiyasi, vegan ratsion, egizak homiladorlik yoki vazn bilan bog‘liq xavf bo‘lsa, individual maslahat foydali. Dietolog tahlillar va odatlaringizga mos reja tuzadi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
To‘xtamaydigan qusish, suyuqlik icholmaslik, hushsizlanishga yaqin holat, keskin vazn yo‘qotish, kuchli shish, bosh og‘rig‘i, ko‘rish o‘zgarishi yoki qorin og‘rig‘i bo‘lsa, tez tibbiy baholash kerak. Temir, vitamin yoki o‘simlik qo‘shimchalarini ham shifokorsiz yuqori dozada qabul qilmang.
Tibbiy eslatma. Ushbu maqola umumiy ma’lumot beradi va shifokor ko‘rigini almashtirmaydi. Qarorlar ona va bolaning holati, homiladorlik yoki tug‘ruq kechishi hamda tibbiy ko‘rsatmalarga qarab individual qabul qilinadi.
Ovqatlanish bo‘yicha savollaringiz bormi?
Maternité shifokori vazn dinamikasi, tahlillar va homiladorlik xususiyatini baholab, kerak bo‘lsa dietolog yoki boshqa mutaxassisga yo‘naltiradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Homiladorlikda porsiyani ikki barobar oshirish kerakmi?
Yo‘q. Energiya ehtiyoji asta ortadi, lekin ikki hissa porsiya odatda kerak emas. Ratsion sifati va individual ehtiyoj muhim.
Birinchi trimestrda ko‘proq yeyish kerakmi?
Ko‘pchilikda katta qo‘shimcha kaloriya talab qilinmaydi. Ko‘ngil ayniganda oz-ozdan tez-tez ovqatlanish qulayroq bo‘lishi mumkin.
Prenatal vitamin ovqatni almashtiradimi?
Yo‘q. U ayrim moddalarning yetishmasligini to‘ldirishi mumkin, ammo xilma-xil ovqatlanish o‘rnini bosmaydi.
Qancha suv ichish kerak?
Ehtiyoj ob-havo, faollik va sog‘liq holatiga bog‘liq. Chanqoq va siydik rangiga e’tibor bering, aniq tavsiyani shifokordan oling.
Vazn tez oshsa dieta qilish kerakmi?
O‘zboshimchalik bilan keskin dieta boshlamang. Shifokor vazn, shish, qon bosimi va bola o‘sishini birga baholashi kerak.