Tug‘ruqdan keyin hamshira yordami
Tug‘ruqdan keyingi ilk soat va kunlarda ona tanasi tiklanadi, chaqaloq esa yangi muhitga moslashadi. Hamshira va akusherka kuzatuvi shu davrda xavf belgilarini vaqtida ko‘rish, og‘riqni boshqarish va ota-onaga kundalik parvarishni o‘rgatishga yordam beradi.
Hamshira yordami ona va bolaning barcha ehtiyojini bitta xodim doimiy bajaradi degani emas. Xizmat navbatchilik tartibi, palata turi va tibbiy holatga bog‘liq. Eng muhim vazifa — xavfsiz kuzatuv, kerakli yordam va ota-onani mustaqil parvarishga tayyorlash.
Ona holati qanday nazorat qilinadi?
Ilk soatlarda qon ketishi, bachadon qisqarishi, qon bosimi, yurak urishi, harorat, og‘riq va siydik chiqarish baholanadi. Hamshira prokladkadagi ajralma miqdorini so‘rashi, bachadon sohasini tekshirishi va bosh aylanishi yoki holsizlik borligini aniqlashi mumkin.
Keyingi kunlarda chok yoki oraliqdagi og‘riq, ko‘krak holati, ichak va siydik faoliyati, uyqu va kayfiyat ham muhim. Og‘riq kuchli bo‘lsa, uni yashirmaslik kerak: shifokor emizishga mos og‘riqsizlantirishni tanlaydi.
Birinchi marta turishga yordam
Tug‘ruq, qon yo‘qotish, epidural yoki spinal anesteziyadan keyin bosh aylanishi mumkin. Birinchi marta o‘rindan turishni hamshira bilan bajarish xavfsizroq. Avval o‘tirish, oyoqlarni tushirish, holatni baholash va keyin sekin turish tavsiya qilinadi.
Erta, ammo xavfsiz harakat qon aylanishiga, ichak faoliyatiga va tromb xavfini kamaytirishga yordam beradi. Biroq ayol hushsizlanishga yaqin bo‘lsa yoki oyoqlarda sezgi to‘liq qaytmagan bo‘lsa, mustaqil yurmasligi kerak.
Kesarcha kesishdan keyingi parvarish
Operatsiyadan keyin yara bog‘lami, og‘riq, harorat, qon ketishi va siydik kateteri kuzatiladi. Hamshira yonboshlab turish, qorin sohasini qo‘llab-quvvatlash va bolani chok ustiga bosim bermaydigan holatda emizishni ko‘rsatishi mumkin.
Yara qizarib, shishib, og‘riq kuchaysa, yomon hidli suyuqlik chiqsa yoki ochila boshlasa, darhol xodimga aytish kerak. Bog‘lamni o‘zboshimchalik bilan olib tashlash yoki yara ustiga noma’lum vosita surtish tavsiya etilmaydi.
Emizishni boshlashdagi yordam
Hamshira bolani ko‘krakka to‘g‘ri tutish, og‘izning keng ochilishi va yutishni kuzatishga yordam beradi. Dastlab oz miqdordagi og‘iz suti bolaning kichik oshqozoni uchun mos. Tez-tez emizish sut ishlab chiqishini rag‘batlantiradi.
Ko‘krak uchi kuchli og‘risa, yara bo‘lsa yoki bola ko‘krakni ushlay olmasa, faqat chidash kerak emas. Holatni tuzatish, sutni sog‘ish yoki emizish bo‘yicha mutaxassis yordami kerak bo‘lishi mumkin.
Chaqaloq gigiyenasi
Ota-onaga taglikni almashtirish, teri burmalarini toza va quruq saqlash, qiz yoki o‘g‘il bolani to‘g‘ri yuvish va bolani xavfsiz ushlash ko‘rsatiladi. Har parvarishdan oldin qo‘l yuvish infeksiyadan himoyalanishning eng oddiy va muhim usulidir.
Birinchi cho‘miltirishni shoshirish shart emas. Bolani issiq saqlash va teri-teriga aloqa muhimroq. Uyga chiqqach ham cho‘miltirish xavfsiz xona harorati va tayyor buyumlar bilan amalga oshiriladi.
Kindik qoldig‘ini parvarish qilish
Kindik qoldig‘ini toza va quruq saqlash, taglik chetini uning ostiga bukish tavsiya qilinadi. Shifokor aytmasa, kukun, yog‘ yoki xalq tabobati vositalarini surtish kerak emas. Qoldiq odatda qurib, o‘zi tushadi.
Kindik atrofida kengayuvchi qizarish, shish, yiring, yomon hid yoki qon ketishi bo‘lsa, chaqaloqni shifokorga ko‘rsatish kerak.
Ota-onani uyga chiqishga tayyorlash
Hamshira xavfsiz uyqu holati, emizish belgilari, taglik soni, haroratni o‘lchash, emlash hujjatlari va keyingi ko‘rik sanasini tushuntiradi. Savollarni yozib borish va uyga chiqishdan oldin amalda ko‘rsatib berishni so‘rash mumkin.
Ota-onaning birinchi kundanoq hamma narsani mukammal bilishi shart emas. Asosiy ko‘nikmalar takror bilan shakllanadi. Muhimi — qachon yordam chaqirishni bilish.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Onada juda ko‘p qon ketishi, katta laxtalar, hushsizlanish, nafas qisilishi, ko‘krak og‘rig‘i, bir oyoqda shish va og‘riq, yuqori harorat, kuchli bosh og‘rig‘i yoki yara yomonlashsa, hamshirani darhol chaqiring.
Chaqaloq qiynalib nafas olsa, ko‘karsa, emmasa, juda uyquchan bo‘lsa, isitma yoki sovuq tana, tutqanoq, qayta qusish yoki kuchayuvchi sariqlik kuzatilsa, zudlik bilan neonatolog yoki pediatr bahosi kerak.
Tibbiy eslatma. Ushbu maqola umumiy ma’lumot beradi va shifokor ko‘rigini almashtirmaydi. Qarorlar ona va bolaning holati, homiladorlik yoki tug‘ruq kechishi hamda tibbiy ko‘rsatmalarga qarab individual qabul qilinadi.
Tug‘ruqdan keyingi parvarishni oldindan rejalashtiring
Maternité jamoasi palatadagi kuzatuv, kesarcha kesishdan keyingi yordam, emizish va chaqaloq parvarishi qanday tashkil etilishini tushuntiradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Hamshira chaqaloqni doimiy ravishda o‘zi parvarish qiladimi?
Xizmat hajmi palata va tibbiy holatga bog‘liq. Hamshira yordam beradi va o‘rgatadi, lekin shaxsiy uzluksiz kuzatuv tasdiqlanmagan bo‘lsa va’da qilinmaydi.
Kesarcha kesishdan keyin qachon turish mumkin?
Vaqt anesteziya, qon bosimi va umumiy holatga bog‘liq. Birinchi turish tibbiy xodim yordamida bajariladi.
Sut darhol kelmasa nima qilish kerak?
Og‘iz suti oz miqdorda bo‘lishi tabiiy. Bolani tez-tez to‘g‘ri tutish va kerak bo‘lsa sog‘ish bo‘yicha yordam olish muhim.
Kindikka antiseptik surtish kerakmi?
Ko‘pincha uni toza va quruq saqlash yetarli. Faqat shifokor tavsiya qilgan vositadan foydalaning.
Qachon hamshirani darhol chaqirish kerak?
Onada ko‘p qon ketishi, hushsizlik, nafas qisilishi yoki bolada nafas qiyinligi, ko‘karish, emmaslik va keskin holsizlik bo‘lsa darhol chaqiring.