Chaqaloqqa neonatolog yordami
Neonatolog — yangi tug‘ilgan chaqaloqlar salomatligi bilan shug‘ullanadigan shifokor. Uning vazifasi faqat og‘ir holatlarni davolash emas. Neonatolog bolaning tashqi hayotga moslashishini baholaydi, zarur oddiy yordamni tashkil qiladi va ota-onaga dastlabki tushuntirishlarni beradi.
Ko‘pchilik bolalar tug‘ilgach mustaqil nafas oladi, quritiladi, issiq saqlanadi va ona ko‘ksiga qo‘yiladi. Jamoaning tayyor turishi muammo albatta yuz beradi degani emas. Bu xavfsiz tug‘ruqning odatiy qismidir.
Tug‘ilgandan keyin nimalar baholanadi?
Ilk daqiqalarda nafas olish, yurak urishi, teri rangi, mushak tonusi va tashqi ta’sirga javob kuzatiladi. Bu ko‘rsatkichlar Apgar bahosida ham aks etishi mumkin. Bitta raqam bolaning kelajakdagi salomatligini bashorat qilmaydi; u ayni daqiqada yordam kerakligini tushunishga xizmat qiladi.
Shifokor bolaning muddatiga yetib tug‘ilganini, vazni va bo‘yini, bosh va tana tuzilishini, yurak va o‘pka faoliyatini, qorin, kindik, son bo‘g‘imlari va reflekslarni tekshiradi. Harorat nazorat qilinadi, chunki yangi tug‘ilgan chaqaloq tez sovib qolishi mumkin.
Nafas olishga yordam qachon kerak?
Bola darhol yig‘lamasa, bu har doim og‘ir muammo emas. Jamoa uni quritadi, holatini to‘g‘rilaydi, nafas yo‘lini baholaydi va yengil rag‘batlantiradi. Agar nafas yetarli bo‘lmasa yoki yurak urishi past bo‘lsa, niqob orqali nafas yordami va boshqa reanimatsion choralar boshlanadi.
Ko‘p bolaga qisqa yordamning o‘zi yetadi. Keyingi kuzatuv bolaning javobiga qarab belgilanadi. Ota-onaga imkon qadar tez va tushunarli axborot berilishi kerak.
Teri rangi va mushak tonusi nimani ko‘rsatadi?
Yangi tug‘ilgan bola dastlab biroz ko‘kimtir ko‘rinishi, keyin rangi yaxshilanishi mumkin. Qo‘l va oyoqning bir muddat ko‘kimtir bo‘lishi uchrashi mumkin, ammo lab va tananing ko‘karishi, nafas qiyinlashishi tibbiy baholashni talab qiladi.
Mushak tonusi yaxshi bo‘lgan bola qo‘l-oyoqlarini bukib, faol harakat qiladi. Juda bo‘shashganlik, haddan tashqari uyquchanlik yoki kuchsiz yig‘i qo‘shimcha kuzatuv uchun sabab bo‘ladi.
Ona bilan birga qolish qachon mumkin?
Ona va bolaning holati barqaror bo‘lsa, teri-teriga aloqa issiqlikni saqlash, xotirjamlik va emizishni boshlashga yordam beradi. Bir xonada qolish ota-onaga bolaning belgilarini o‘rganish imkonini beradi.
Agar bolaga kislorod, tomir orqali dori, qon shakarini tez-tez nazorat qilish yoki maxsus harorat rejimi kerak bo‘lsa, u vaqtincha kuzatuv xonasiga olinishi mumkin. Bu ajratishning maqsadi xavfsiz yordam berishdir.
Qachon intensiv terapiya bo‘limi kerak?
Muddatidan ancha oldin tug‘ilish, juda kichik vazn, davomli nafas qiyinligi, og‘ir infeksiya gumoni, tutqanoq, qon aylanish muammosi yoki murakkab tug‘ma holatda intensiv terapiya zarur bo‘lishi mumkin. Bo‘limda nafas, yurak urishi, harorat, ovqatlanish va tahlillar uzluksiz nazorat qilinadi.
Intensiv bo‘limga o‘tkazish bolaning albatta uzoq davolanishini anglatmaydi. Davomiylik muammo turi va bolaning javobiga bog‘liq. Ota-onaning sut sog‘ishi, bola bilan aloqa va parvarishda ishtiroki imkon qadar qo‘llab-quvvatlanadi.
Kesarcha kesish va egizaklarda neonatolog roli
Kesarcha kesishda bolaning moslashuvi, ona olgan dorilar va tug‘ruq sababi hisobga olinadi. Operatsiya zalida chaqaloqni issiq saqlash va nafasini baholash uchun joy tayyor bo‘ladi. Ko‘pchilik bolalar barqaror bo‘lsa, ona bilan aloqa erta tashkil qilinadi.
Egizaklar tug‘ruqida har bir bola alohida baholanadi. Shu sababli tug‘ruq zalida ko‘proq mutaxassis bo‘lishi mumkin. Birinchi bola yaxshi bo‘lsa ham, ikkinchi bolaning holati mustaqil kuzatiladi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Bola tez yoki qiynalib nafas olsa, lablari ko‘karsa, emmasa, qayta-qayta qussa, juda bo‘shashsa, isitmasi yoki tana harorati past bo‘lsa, tutqanoq yoki kuchayuvchi sariqlik kuzatilsa, darhol tibbiy xodimni chaqiring. Uyga chiqqandan keyin ham bu belgilarni navbatdagi ko‘rikni kutib qoldirmang.
Tibbiy eslatma. Ushbu maqola umumiy ma’lumot beradi va shifokor ko‘rigini almashtirmaydi. Qarorlar ona va bolaning holati, homiladorlik yoki tug‘ruq kechishi hamda tibbiy ko‘rsatmalarga qarab individual qabul qilinadi.
Chaqaloq parvarishi haqida oldindan bilib oling
Maternité jamoasi tug‘ruqdan keyingi kuzatuv, ona bilan birga qolish va qo‘shimcha neonatal yordam qanday tashkil etilishini tushuntiradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Neonatolog har bir tug‘ruqda kerakmi?
Yangi tug‘ilgan bolani malakali mutaxassis baholashi muhim. Jamoa tarkibi tug‘ruqxona tartibi va homiladorlik xavfiga bog‘liq.
Apgar bahosi past bo‘lsa, bu kelajakdagi kasallikni anglatadimi?
Yo‘q. Apgar ayni daqiqadagi moslashuv va yordam ehtiyojini ko‘rsatadi, kelajakni yakka o‘zi bashorat qilmaydi.
Bola darhol yig‘lamasa nima bo‘ladi?
Jamoa nafas va yurak urishini baholab, quritish, rag‘batlantirish yoki zarur nafas yordamini beradi.
Neonatal intensiv bo‘limga o‘tkazish qancha davom etadi?
Davomiylik bolaning muddati, muammo turi va davolashga javobiga bog‘liq. Oldindan aniq muddat aytib bo‘lmaydi.
Kesarcha kesishda ona bilan teri-teriga aloqa mumkinmi?
Ona va bola barqaror bo‘lsa va operatsion sharoit imkon bersa, erta aloqa tashkil qilinishi mumkin.